{"id":3751,"date":"2015-06-30T00:56:56","date_gmt":"2015-06-29T22:56:56","guid":{"rendered":"http:\/\/cekimetkisi.com\/zamananotlar\/?p=3751"},"modified":"2016-05-12T15:29:03","modified_gmt":"2016-05-12T13:29:03","slug":"haiti-renklerin-ulkesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cekimetkisi.com.tr\/zamananotlar\/2015\/06\/30\/haiti-renklerin-ulkesi\/","title":{"rendered":"Haiti – Renklerin \u00dclkesi"},"content":{"rendered":"

\u015eurada<\/a> ve \u015furada<\/a> yer alan\u00a0Dominik Cumhuriyeti yaz\u0131lar\u0131mda birazc\u0131k bahsetmi\u015ftim\u00a0Haiti ‘den. Nihayet oturup bu gezinin detaylar\u0131n\u0131 yazma vakti de geldi.. \u00d6nce \u00e7ok merak edilen genel bilgiler ve g\u00f6zlemler, sonra teknik detaylar..<\/p>\n

Haiti Cumhuriyeti, Bat\u0131 Yar\u0131 K\u00fcre’nin en fakir \u00fclkesi. Eski bir Frans\u0131z s\u00f6m\u00fcrgesi olan \u00fclkenin ba\u015fkenti ise Port-au-Prince. Ama biz Haiti’yi 2010 y\u0131l\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 7 \u015fiddetindeki depremle tan\u0131yoruz daha \u00e7ok. Depremin \u015fiddetine 7 deyip ge\u00e7meyin, yakla\u015f\u0131k 150-200 bin aras\u0131nda insan\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc bilinen bu depremden\u00a0sonra, zaten iyi olmayan \u00fclkenin durumu\u00a0daha da k\u00f6t\u00fcye gitmi\u015f. B\u00f6yle yaz\u0131l\u0131 halde g\u00f6r\u00fcnce insana normal rakamlarm\u0131\u015f gibi gelse de, daha yak\u0131ndan bildi\u011fimiz 7.5 \u015fiddetindeki 17 A\u011fustos depremi ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Haiti’deki durumun vahametini daha iyi anl\u0131yoruz. G\u00f6lc\u00fck depremindeki \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131 resmi a\u00e7\u0131klamalara g\u00f6re yakla\u015f\u0131k 18 bin.<\/p>\n

\u00c7\u00fcr\u00fck binalar ve k\u00f6t\u00fc altyap\u0131 depremdeki kay\u0131p say\u0131s\u0131na bak\u0131nca kendini \u00e7ok net ele veriyor Haiti’de. Sonu\u00e7lar depremin merkezi Port-au-Prince’te o kadar k\u00f6t\u00fc olmu\u015f\u00a0ki, depremden sonra\u00a07 g\u00fcn boyunca Haiti h\u00fckumeti tamamen sessiz kalm\u0131\u015f, devlet taraf\u0131ndan hi\u00e7bir resmi a\u00e7\u0131klama yap\u0131lamam\u0131\u015f.<\/p>\n

\"Haiti<\/a>
\n\"Haiti<\/a><\/p>\n

Haiti’de (kendi deyi\u015fleriyle Repiblik D’ayiti’de)\u00a0Frans\u0131zcadan bozma Creole ad\u0131 verilen bir dil konu\u015fuluyor. Bu dil bize Frans\u0131zcaya \u00e7ok benzer\u00a0gelmesine ra\u011fmen, Haitililer Haiti’deki Frans\u0131zca konu\u015fulma\u00a0oran\u0131n\u0131n \u0131srarla yaln\u0131zca %5\u00a0oldu\u011funa inan\u0131yorlar :) Ama tecr\u00fcbeyle sabit, Cansu Frans\u0131zca, Haitililer Creole konu\u015farak 3 g\u00fcn boyunca s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131z anla\u015ft\u0131lar \u00f6yle s\u00f6yleyebilirim (a\u015fa\u011f\u0131daki foto\u011fraf \u015fahit). Bana bu iki dilin aras\u0131ndaki temel fark yaz\u0131m kurallar\u0131 gibi geldi. \u00c7\u00fcnk\u00fc kelimeler ve telaffuzlar \u00e7ok benzer. Frans\u0131zca kelimelerin bir T\u00fcrk taraf\u0131ndan duyuldu\u011fu gibi kaleme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayal edin, i\u015fte o Creole oluyor :) Kelimeleri imigrasyon, repiblik, biyenvini ya da kreyol olarak yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda otomatik olarak bu dilde yazm\u0131\u015f oluyorsunuz :)<\/p>\n

\"Haiti<\/a><\/p>\n

Haiti, Kuzey ve G\u00fcney Amerika’da, ABD’den sonra ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan eden ikinci \u00fclke. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, bug\u00fcn bence\u00a0bu \u00fclkeye ili\u015fkin en ilgin\u00e7 bilgi ise, Haiti devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n lakab\u0131 ‘Sweet Micky’ (Tatl\u0131 Micky) olan eski bir pop \u015fark\u0131c\u0131s\u0131 olmas\u0131. Kendisi, 2011 y\u0131l\u0131nda ba\u015fkan olmadan \u00f6nce Haiti’de \u00e7ok tan\u0131nan bir m\u00fczisyenmi\u015f.<\/p>\n

2010 y\u0131l\u0131nda Haiti’yi vuran depremin \u00fczerinden 5 y\u0131l ge\u00e7mesine ra\u011fmen Port-au-Prince’deki izler \u00e7ok, \u00e7ok taze. Depremi ve \u00fclkedeki (az) geli\u015fmi\u015flik durumunu bahane ederek bir \u015fekilde \u00fclkeye yerle\u015fmi\u015f uluslararas\u0131 kurulu\u015flar, \u00fclkenin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015f. Yerli halk d\u0131\u015f\u0131ndaki beyazlar\u0131n neredeyse hepsi bu \u00fclkede g\u00f6revli yabanc\u0131lar.\u00a0\u00d6n\u00fcn\u00fczden dakikada bir ge\u00e7en Birle\u015fmi\u015f Milletlerin polis ara\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce bu \u00fclkenin insanlar\u0131 i\u00e7in \u00fcz\u00fclmemek elde de\u011fil. Kendi vatanda\u015f\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayamamak, bunun i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan yard\u0131m almak zorunda olmak ya da b\u0131rak\u0131lmak, bir \u00fclkenin ba\u015f\u0131na ba\u015f\u0131na gelebilecek en k\u00f6t\u00fc \u015feylerden biri herhalde.\u00a0Uluslararas\u0131 g\u00f6revlilere ra\u011fmen, \u00fclkede bir g\u00fcvenlik sorunu oldu\u011fu \u00e7ok a\u00e7\u0131k, sivil halk\u0131n da neredeyse t\u00fcm\u00fc silahl\u0131 dola\u015f\u0131yor. Markette, benzinlikte, yollarda herkesin elinde, belinde kocaman silahlar, t\u00fcfekler var.<\/p>\n

\"Haiti<\/a><\/p>\n

\u00d6te yandan, bu \u00fclkede zengin ile fakir aras\u0131ndaki e\u015fitsizlik o kadar net ki, insan\u0131n g\u00f6r\u00fcnce t\u00fcyleri \u00fcrperiyor. Zenginlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mahalleler, y\u00fcksek duvarlarla \u00e7evrili, s\u00fcper l\u00fcks villalarla dolu. Siz d\u0131\u015fardan bak\u0131nca bu evleri hi\u00e7bir \u015fekilde g\u00f6remiyorsunuz, g\u00f6rebilmek i\u00e7in ancak bu evlerden birine misafir olman\u0131z laz\u0131m. D\u0131\u015far\u0131dan g\u00f6rebildi\u011finiz tek \u015fey y\u00fcksek duvarlar. Biz bir vesileyle bu y\u00fcksek duvarlar\u0131 ve silahl\u0131 g\u00f6revlileri ge\u00e7ip bu evlerden birini g\u00f6rme imkan\u0131 bulduk.\u00a0Devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n evinin hemen yan\u0131ndaki bu evde ya\u015fam \u015fekli, bir geli\u015fmi\u015f \u00fclkedekinden \u00e7ok da farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu. Biz hayretimizi saklayamad\u0131k, zira bu duvarlar i\u00e7indeyken Haiti’de oldu\u011fumuza inanmak \u00e7ok g\u00fc\u00e7t\u00fc.. Bir yanda camlar\u0131 filtreli jiplerinin kap\u0131lar\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131 kitleyip gezen, hava karar\u0131nca y\u00fcksek duvarlar\u0131 aras\u0131na s\u0131\u011f\u0131nan zenginler, di\u011fer yanda halk\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturan, toplu ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131na s\u0131\u011fmayan, sefalet\u00a0i\u00e7indeki\u00a0halk…<\/p>\n

A\u015fa\u011f\u0131daki foto\u011frafta, bu y\u00fcksek duvarlar \u00f6n\u00fcne park etmi\u015f bir ‘taptap’in \u00fczerinde “hayat kolay de\u011fil” yaz\u0131yor.. Di\u011fer foto\u011fraflardan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, Haiti’de halk i\u00e7in hayat ger\u00e7ekten hi\u00e7 ama hi\u00e7 kolay de\u011fil.<\/p>\n

\"Haiti<\/a><\/p>\n

\"Haiti<\/a><\/p>\n

\"Haiti<\/a><\/p>\n

Ama \u015fu var, i\u00e7inde bulunduklar\u0131\u00a0t\u00fcm\u00a0s\u0131k\u0131nt\u0131lara ra\u011fmen Haiti insan\u0131 olduk\u00e7a pozitif, yard\u0131msever ve cana yak\u0131n. \u0130lk g\u00fcn bindi\u011fimiz taksinin \u015fof\u00f6r\u00fcn\u00fcn bizi do\u011fru adrese b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131ndan emin olana kadar kap\u0131da beklemesi \u00e7ok ho\u015ftu mesela. Bir de bu taksici abinin Haite’de ne yenir diye sordu\u011fumuzda muzip bir g\u00fcl\u00fcmsemeyle, en \u00e7ok “tomtom” (breadfruit denilen\u00a0bir tropik meyve)\u00a0yemeyi sevdi\u011fini s\u00f6ylemesi, anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan emin olmak i\u00e7in de t-o-m-t-o-m diye kodlamas\u0131 yok mu, o an t\u00fcm sempati duygular\u0131m\u0131z kabard\u0131 diyebilirim\u00a0:)<\/p>\n

\"Haiti<\/a><\/p>\n

Haiti’de taksilerin d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f olarak \u00f6zel ara\u00e7lardan hi\u00e7bir fark\u0131 yok. O y\u00fczden yan\u0131n\u0131zda yerli birileri yoksa, bence \u00e7ok g\u00fcvenli de\u011filler. D\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131nca t\u0131kl\u0131m t\u0131k\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnen, kamyoneti and\u0131ran renkli ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131 taptap’lerden ve bunlar\u0131n otob\u00fcs\u00fc and\u0131ran b\u00fcy\u00fck versiyonlar\u0131ndan ba\u015fka bir toplu ta\u015f\u0131ma arac\u0131 da yok denilebilir. Kalabal\u0131kl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle, ilk g\u00f6r\u00fc\u015fte asla binemem dedi\u011fimiz taptap’lere\u00a0sonraki g\u00fcn 2-3 defa bindik, asl\u0131na bakarsan\u0131z bu ara\u00e7lar\u0131 \u00e7ok da sevdik. Bunlarda da ayn\u0131 takside oldu\u011fu gibi kime ne sorduysak hep en i\u00e7ten \u015fekilde\u00a0yard\u0131mc\u0131 olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek Haitililere olan sevgimizi peki\u015ftirdi :)<\/p>\n

\"DSC03411\"<\/a><\/p>\n

Taptap’te \u00e7ekti\u011fim foto\u011frafa da bizim Amerikal\u0131 Lauren d\u0131\u015f\u0131nda herkes sempatiyle bakm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi\u00a0:) Bir de Cansu’nun yan\u0131ndaki bigudili teyze var, dikkatinizi \u00e7ekmediyse hemen g\u00f6stereyim :) A\u015fa\u011f\u0131daki de taptap’te yolculuk s\u0131ras\u0131nda \u00e7ekti\u011fim trafik foto\u011fraf\u0131..<\/p>\n

\"DSC03413\"<\/a><\/p>\n

Genel hatlar\u0131yla Haiti gezimiz, \u00e7ok turistik bir gezi oldu diyemem, zaten ne ama\u00e7 \u00f6yle olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeydi, ne de beklentimiz. Ama gitti\u011fim bir\u00e7ok yere g\u00f6re \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc ve \u00f6\u011fretici oldu\u011fu kesin. Hani her gitti\u011fimiz yerden k\u00fc\u00e7\u00fck shot bardaklar\u0131, g\u00fcm\u00fc\u015f ka\u015f\u0131klar falan almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, bunlardan bir koleksiyon yapar\u0131z ya. \u0130\u015fte d\u00fcnyada o k\u00fc\u00e7\u00fck hediyelik e\u015fyalar\u0131 bulamayaca\u011f\u0131m\u0131z yerler oldu\u011funu idrak ettik bu geziyle. G\u00f6rmeden anlayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feylerle dolu oldu\u011funu \u00f6\u011frendik d\u00fcnyan\u0131n..<\/p>\n

\"DSC03455\"<\/a><\/p>\n

\"DSC03439\"<\/a><\/p>\n

\"Haiti<\/a><\/p>\n

\"Haiti<\/a><\/p>\n

Akl\u0131mda en \u00e7ok ne kald\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum bu geziden.. Herhalde en \u00e7ok renk renk olu\u015fu kald\u0131 her \u015feyin. T\u00fcm binalar, duvarlar, sokaklar o kadar renkli ve foto\u011frafik ki.. Bir de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015f\u00f6yle bir an geliyor hemen akl\u0131ma.. Dominik’e d\u00f6nece\u011fimiz sabah, erken saatlerde, evinde misafir oldu\u011fumuz arkada\u015f bizi otob\u00fcs\u00fcm\u00fcze kadar b\u0131rakmak istemi\u015fti. Hen\u00fcz ayd\u0131nlanmam\u0131\u015f g\u00f6k y\u00fcz\u00fc, \u0131\u015f\u0131kland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f, sadece araba farlar\u0131yla k\u0131smen ayd\u0131nlanan kapkaranl\u0131k yollar, o yollarda anne babalar\u0131n ellerini s\u0131ms\u0131k\u0131 tutmu\u015f okullar\u0131na do\u011fru y\u00fcr\u00fcyen, sa\u00e7lar\u0131 \u00f6zenle taran\u0131p \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck \u00e7ocuklar.. Onlar\u0131n o p\u0131t\u0131r p\u0131t\u0131r y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri hala d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcne ilk gelen g\u00f6r\u00fcnt\u00fc san\u0131r\u0131m.<\/p>\n

Bir de hani belgesellerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz nehirlerde, su birikintilerinde \u00e7ama\u015f\u0131r y\u0131kayan, kafalar\u0131 \u00fczerinde \u00e7ok a\u011f\u0131r sepetler, bidonlar ta\u015f\u0131yan kad\u0131nlar vard\u0131r ya.. \u0130\u015fte Haiti’de onlar\u0131 da g\u00f6rd\u00fck bolca. B\u00f6ylece bunlar\u0131n sadece belgesellerde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da anlam\u0131\u015f bulunduk. Bir de bu geliyor akl\u0131ma..<\/p>\n

Mesela a\u015fa\u011f\u0131daki foto\u011fraftaki su birikintisinde \u00e7ama\u015f\u0131r y\u0131kayan kad\u0131nlar vard\u0131, ben \u00e7ekememi\u015fim o ayr\u0131 ama..<\/p>\n

\"Haiti<\/a><\/p>\n

Haiti’ye gitme fikri nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131? Bu \u00fclkeye nas\u0131l gittik?<\/strong><\/p>\n

\u0130ki haftadan fazla bir s\u00fcre i\u00e7in Dominik Cumhuriyeti’ne gidece\u011fimiz netle\u015fince ne yap\u0131p ne edip k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine de olsa Dominik’in tek s\u0131n\u0131r kom\u015fusu olan bu de\u011fi\u015fik \u00fclkeye, Haiti’ye ge\u00e7memiz gerekti\u011fine karar verdik.\u00a0Her ne kadar internetten okuduklar\u0131m\u0131z ve Haitili birka\u00e7 arkada\u015f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bu maceraya hi\u00e7 at\u0131lmamam\u0131z gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde de olsa, biz kararl\u0131 davran\u0131p bu \u00fclkeye gitmek i\u00e7in elimizden geleni yapt\u0131k. Ama gitmeden karar vermemiz gereken iki \u015fey vard\u0131: kalaca\u011f\u0131m\u0131z yer ve gidece\u011fimiz \u015fehir.<\/p>\n

Dominik’ten kara yolu ile Haiti’ye ge\u00e7mek isteyince, zaten \u00e7ok fazla bir alternatif yok. K\u0131sa bir ara\u015ft\u0131rma sonucunda, Santo Domingo’dan yakla\u015f\u0131k 7 saatlik bir otob\u00fcs yolculu\u011fu ile Port-au-Prince’e gitmenin en g\u00fcvenli alternatif oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.\u00a0Biz de, bu g\u00fcvenli oldu\u011fu iddia edilen opsiyonu se\u00e7erek, sadece ba\u015fkent Port-au-Prince’i g\u00f6rme imkan\u0131 bulabildik Haiti’de.<\/p>\n

Dominik’ten Haiti’ye sefer d\u00fczenleyen tek firma Caribe Tours. Buradan, kalk\u0131\u015f saatinden sadece 1-2 saat \u00f6nce giderek bilet alabiliyorsunuz. Bu yolculuk genellikle turizm ama\u00e7l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan otob\u00fcslerde herhangi bir yo\u011funluk yok. Bilet \u00fccretlendirilmesi biraz garip, \u00f6demenin bir k\u0131sm\u0131 dolar, bir k\u0131sm\u0131 Dominik pesosu ile yap\u0131l\u0131yor. \u015eimdi tam hat\u0131rlayam\u0131yorum ama vergiler, baz\u0131 har\u00e7lar ve otob\u00fcs \u00fccreti gidi\u015f-d\u00f6n\u00fc\u015f toplamda\u00a0yakla\u015f\u0131k 100 dolara yak\u0131n bir rakamd\u0131.\u00a0Hem Dominik’ten \u00e7\u0131karken, hem de Haiti’ye girerken iki kere inip pasaport kontrol\u00fcnden ge\u00e7iyorsunuz. Otob\u00fcsten iner inmez cips, i\u00e7ecek ve telefon hatt\u0131 satan seyyar sat\u0131c\u0131lar \u00fczerinize hucum ediyor.<\/p>\n

Bir de bu s\u0131n\u0131rlarda tozun topra\u011f\u0131n i\u00e7inde dev kazanlarda yemek pi\u015firen kad\u0131nlar var ki, biz bu yeme\u011fi kim yiyor acaba diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, 10 dakika sonra otob\u00fcste servis edilen yeme\u011fi g\u00f6r\u00fcnce anlad\u0131k kimin yedi\u011fini.. Me\u011fer biz yiyecekmi\u015fiz :)<\/p>\n

\"DSC03387\"<\/a><\/p>\n

\"DSC03374\"<\/a><\/p>\n

Bu pasaport kontrolleri esnas\u0131nda garip de bir tecr\u00fcbemiz oldu. Dominik s\u0131n\u0131r\u0131ndan ge\u00e7ip de Haiti s\u0131n\u0131r\u0131nda tekrar otob\u00fcsten indi\u011fimizde birisi ka\u015fla g\u00f6z aras\u0131nda pasaportumu elimden al\u0131verdi. Ortamdaki resmi g\u00f6revliler de \u00e7ok resmi durmad\u0131\u011f\u0131ndan, acaba resmi bir g\u00f6revli mi kayg\u0131s\u0131yla ani bir tepki veremedim. Ama kalbim p\u0131rp\u0131r etmedi desem yalan olur, neye u\u011frad\u0131\u011f\u0131m\u0131 \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m. Me\u011fer pasaporttan gerekli bilgilere bakarak g\u00fcmr\u00fck beyannamenizi sizin yerinize doldurup para t\u0131rt\u0131klamay\u0131 hedefleyen\u00a0bir grup insan varm\u0131\u015f burada. Cansu sa\u011folsun pasaportumu kurtard\u0131 bu Haitili’nin elinden. Yani neymi\u015f, pasaportunuzu son noktaya kadar \u00e7antan\u0131zdan \u00e7\u0131karmayacakm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z bile.<\/p>\n

A\u015fa\u011f\u0131daki ilk foto\u011fraf Dominik s\u0131n\u0131r\u0131ndaki pasaport kontrol\u00fcnden, ikincisi otob\u00fcs s\u0131n\u0131rdan tam ge\u00e7erken..<\/p>\n

\"DSC03383\"<\/a><\/p>\n

\"DSC03389\"<\/a><\/p>\n

S\u0131n\u0131rdan ge\u00e7er ge\u00e7mez otob\u00fcse birka\u00e7 ki\u015fi biniyor, isteyen yolcular\u0131n elindeki\u00a0Dominik Pesosu’nu Haiti Gourde’una \u00e7eviriyorlar. Bir nevi ayakl\u0131 d\u00f6viz ofisi. Bizim param\u0131z\u0131 \u00e7eviren adam\u0131n envai \u00e7e\u015fit cebinden \u00e7\u0131kar\u0131p denkle\u015ftirdi\u011fi paralar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 o kadar pis ve k\u0131r\u0131\u015f\u0131kt\u0131 ki, ellerken biraz tiksindik ne yalan s\u00f6yliyim.. Foto\u011frafta olduklar\u0131ndan\u00a0iyi \u00e7\u0131km\u0131\u015flar bence :)<\/p>\n

\"DSC03392\"<\/a><\/p>\n

Haiti’de nerede kald\u0131k?<\/strong><\/p>\n

\u0130kinci konuya gelince, Haiti’de kalacak yer meselesi ger\u00e7ekten \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir problem. Asl\u0131nda internetten otel bakarken bu sorunu tam olarak anlayam\u0131yorsunuz, \u00e7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 oteller gayet butik ve g\u00fczel g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, ama bu g\u00fczel otellerin neredeyse tamam\u0131 \u015fehir merkezinin d\u0131\u015f\u0131nda.\u00a0Yani \u00f6zel arac\u0131n\u0131z olmadan \u015fehir merkezine inmenin neredeyse imkans\u0131z oldu\u011fu yerlerde. \u015eehrin merkezinde de b\u00fcy\u00fck g\u00fcvenilir bir otel\u00a0ne g\u00f6rd\u00fcm ne duydum diyebilirim.<\/p>\n

Biz, proje arkada\u015f\u0131m\u0131z Lauren vesilesiyle, ABD’nin D\u0131\u015f \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan ve Haiti’de g\u00f6rev yapan bir Amerikal\u0131n\u0131n evinde misafir olduk iki gece. Ev dediysem, Bakanl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na tahsis edilmi\u015f y\u00fcksek duvarlarla \u00e7evrili, silahl\u0131 g\u00fcvenlik g\u00f6revlileri taraf\u0131ndan korunan bir tesis, rezidans. Yani Haiti \u015fartlar\u0131nda olduk\u00e7a l\u00fcks bir ortam. Her \u015fey bir yana, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu bizim en b\u00fcy\u00fck \u015fans\u0131m\u0131zd\u0131 diyebilirim. \u0130\u00e7eride kablosuz internet, damacana su ve temiz yataklar\u0131 da bulunca\u00a0hepimiz yolda harcad\u0131\u011f\u0131m\u0131z saatleri ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z maceralar\u0131 unuttuk, y\u00fcz\u00fcm\u00fcz g\u00fcld\u00fc :)<\/p>\n

Haiti’de neler yapt\u0131k?<\/strong><\/p>\n

Bizim Haiti’de ge\u00e7irdi\u011fimiz iki g\u00fcn birbirinden olduk\u00e7a farkl\u0131yd\u0131 diyebilirim. \u0130lk g\u00fcn, evinde misafir oldu\u011fumuz Amerikal\u0131 diplomat ve onun bizimle ayn\u0131 okuldan mezun Amerikal\u0131 bir meslekta\u015f\u0131 bizi s\u00fcrekli gittikleri bir restorana, ard\u0131ndan da bir bara g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Hi\u00e7 abartm\u0131yorum, bu insanlar\u0131n Haiti’de ya\u015fad\u0131klar\u0131 hayat, bir New Yorklunun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hayattan daha l\u00fcks\u00a0bile\u00a0olabilir. Mekanlar da ayn\u0131 \u015fekilde, Haiti’de olabilece\u011fini hayal bile edemeyece\u011finiz l\u00fcksl\u00fckte. Gitti\u011fimiz iki yer de, s\u00fcrekli beraber tak\u0131ld\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131lan, kuvvetle muhtemel \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 uluslararas\u0131 kurulu\u015flar ya da diplomatik g\u00f6revleri sebebiyle bu \u00fclkede bulunmak zorunda olan bir grup “beyaz insan” ile doluydu. Tak\u0131ld\u0131klar\u0131 ortamlara \u015f\u00f6yle bir bak\u0131nca, bu insanlar\u0131n ger\u00e7ekten “Haiti”de g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek, \u00e7ok zor.<\/p>\n

\u0130kinci g\u00fcn ise, ilk g\u00fcn bu \u00fclkede g\u00f6r\u00fcp de yapamay\u0131z dedi\u011fimiz \u015feyleri yapmakla ge\u00e7ti :) San\u0131r\u0131m bir g\u00fcn \u00f6nce \u015fahit oldu\u011fumuz bu halktan kopuk ya\u015fam \u015fekli hi\u00e7birimizi cezbetmedi :) Sokaklara inip, halkla i\u00e7 i\u00e7e biraz vakit ge\u00e7irmemiz gerekti\u011fine kanaat getirdik. Sabah ilk i\u015f olarak \u015fehir merkezine gitmek i\u00e7in t\u0131kl\u0131m t\u0131k\u0131\u015f olan taptap’larden birine binerek ba\u015flad\u0131k i\u015fe. Yerel halk, beyazlar\u0131n \u00f6zel ara\u00e7larda halka kar\u0131\u015fmadan dola\u015fmas\u0131na o kadar al\u0131\u015fm\u0131\u015f ki, bizim taptap’e binmemiz insanlarda k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u015fok etkisi yaratmad\u0131 desem yalan olur. Taptap’teki insanlar\u0131n yard\u0131m\u0131yla ne kadar para \u00f6dememiz ve hangi noktada neye aktarma yapmam\u0131z gerekti\u011fini \u00f6\u011frendik. Yine yard\u0131msever Haitili bir abi, ilk taptapten bizimle indi, ikinciye bizi elleriyle g\u00f6t\u00fcr\u00fcp bindirdi.<\/p>\n

\"Haiti<\/a><\/p>\n

\"Haiti<\/a><\/p>\n

Taptap’lerle yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z yolculuktan sonra vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fehrin merkezi i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 halde desem bir gram abartm\u0131\u015f olmam herhalde. En turistik denilebilecek yerler bile o kadar virane, o kadar pis ki. Depremin \u00fcst\u00fcnden o kadar y\u0131l ge\u00e7mesine ra\u011fmen, bir\u00e7ok y\u0131k\u0131nt\u0131 hala kald\u0131r\u0131lamam\u0131\u015f, \u00e7atlak, y\u0131k\u0131k binalar oldu\u011fu gibi duruyor. \u015eehrin g\u00f6be\u011findeki yollar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 asfalt bile de\u011fil. Ta\u015f, toprak, \u00e7\u00f6p y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 aras\u0131ndan \u015fehrin olmazsa olmaz, kesinlikle g\u00f6r\u00fclmesi gereken yerlerine, \u00e7ar\u015f\u0131lar\u0131na do\u011fru y\u00fcr\u00fcyorsunuz.<\/p>\n

\"DSC03457\"<\/a><\/p>\n

Eskiden Haiti’nin en g\u00fczel yap\u0131s\u0131 olan ba\u015fkanl\u0131k saray\u0131n\u0131n enkaz\u0131 da, \u00e7ok yak\u0131n bir zamana kadar, ibretlik vaziyette duruyormu\u015f y\u0131k\u0131nt\u0131 halinde. Bu alan bile daha \u00e7ok yenilerde temizlenebilmi\u015f. \u00dclkenin hala kendine yeni bir ba\u015fkanl\u0131k saray\u0131 yapacak g\u00fcc\u00fc\u00a0olmad\u0131\u011f\u0131ndan, Fransa bu i\u015fi, daha \u00f6nce oldu\u011fu gibi \u00fcstlenmi\u015f, biz size yeni bir saray yapaca\u011f\u0131z demi\u015fler. Bir \u00fclkenin en \u00f6nemli yap\u0131lar\u0131ndan birini bile tekrar kendi kaynaklar\u0131yla in\u015fa edemedi\u011fini hayal edin.. \u0130\u015fte \u00f6yle bir yer Haiti.<\/p>\n

Temizlenen saray alan\u0131nda \u015fimdilik sadece bir bayrak dalgalan\u0131yor..<\/p>\n

\"DSC03460\"<\/a><\/p>\n

Port-au-Prince’in merkezinde g\u00f6r\u00fclecek yerler aras\u0131nda, iron market, iron market \u00f6n\u00fcnde kurulan pazar, katedral ve birka\u00e7 tane daha y\u0131k\u0131k d\u00f6k\u00fck yap\u0131 var.. Biz \u00e7o\u011funu y\u00fcr\u00fcyerek dola\u015ft\u0131k, b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131na da ziyarete kapal\u0131 olmalar\u0131 sebebiyle uzaktan bakmakla yetindik. Buralarda foto\u011fraflar\u0131 insanlara \u00e7akt\u0131rmadan \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in biraz bulan\u0131k ya da yamuk yumuk oldular.. Asl\u0131nda an\u0131n psikolojisine uygunlar. Buralarda ay\u0131k kafayla \u00e7\u0131k\u0131p alenen foto\u011fraf \u00e7ekmeye cesaret etmek pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil :)<\/p>\n

\"DSC03443\"<\/a><\/p>\n

\"DSC03437\"<\/a><\/p>\n

\"DSC03436\"<\/a><\/p>\n

\"DSC03435\"<\/a><\/p>\n

\"DSC03434\"<\/a><\/p>\n

\"DSC03421\"<\/a><\/p>\n

Bir de bizi yine Lauren’in ba\u015fka bir Haitili arkada\u015f\u0131n\u0131n ikinci g\u00fcn \u00f6zel arabas\u0131yla g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, toplu ta\u015f\u0131mayla gitmenin san\u0131r\u0131m m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131, Observatory diye bir yer var ki, san\u0131r\u0131m bu \u015fehirdeki en turistik yer oras\u0131yd\u0131. Da\u011flardan g\u00f6r\u00fcnen Port-au-Prince \u015fehir ve okyanus manzaras\u0131, manzara i\u00e7indeki detaylar bu mesafeden g\u00f6r\u00fcnmedi\u011fi i\u00e7in olsa gerek, \u00e7ok g\u00fczeldi.<\/p>\n

\"DSC03470\"<\/a><\/p>\n

Haiti ve Dominiklilerin g\u00fczel sanatlarda ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu gitmeden de duymu\u015ftuk. Haitililerin de \u00f6zellikle resimdeki yeteneklerini gider gitmez anl\u0131yorsunuz, \u00e7ar\u015f\u0131da pazarda sokaklarda sat\u0131lan resimlerden. Iron marketteki sat\u0131c\u0131lardan uzun pazarl\u0131klar ve u\u011fra\u015flar sonucu ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z resimler bu gezinin en unutulmaz al\u0131\u015fveri\u015fiydi. T\u00fcm sat\u0131c\u0131lar\u0131n bizi kendi sergi alan\u0131na \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, \u0131srarlar\u0131, bizim onlar\u0131 nazik\u00e7e geri \u00e7evirmeye \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z.. Kan ter i\u00e7inde kalm\u0131\u015ft\u0131k.. O karga\u015fada sadece a\u015fa\u011f\u0131daki foto\u011fraf\u0131 \u00e7ekebilmi\u015fim..<\/p>\n

\"DSC03451\"<\/a><\/p>\n

Haitililerin sanata olan yetene\u011fi sadece resim alan\u0131nda de\u011fil. \u0130kinci ak\u015fam gitti\u011fimiz \u00e7ok s\u0131radan bir pizzac\u0131n\u0131n orta yerinde \u015fark\u0131 s\u00f6yleyen adamda \u00f6yle bir ses vard\u0131 ki, videosunu koymazsam anlatamam diye d\u00fc\u015f\u00fcnerek burada payla\u015f\u0131yorum. Uzun s\u00fcre playback yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp ciddiye al\u0131p dinlemedik bile bu adam\u0131 biz.. 5-6 \u015fark\u0131dan sonra t\u00fcm masa tamamen ancak emin olabildik ger\u00e7ekten s\u00f6yledi\u011fine.. \u015eimdi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum da, d\u00fcnyan\u0131n nerelerinde ne cevherler var, ger\u00e7ekten..<\/p>\n