Bu yaz\u0131m\u0131zda m\u00fclteci, g\u00f6\u00e7men gibi tan\u0131mlarla m\u00fcltecili\u011fin T\u00fcrkiye\u2019deki ge\u00e7mi\u015fini ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki durumunu k\u0131saca a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131z. Ayr\u0131ca m\u00fclteci ve s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 kamplar\u0131 hakk\u0131nda bilgi bulacaks\u0131n\u0131z. M\u00fclteci; \u00fclkesindeki \u0131rk, din, sosyal konum, siyasal d\u00fc\u015f\u00fcnce veya ulusal kimli\u011fi nedeniyle kendisini bask\u0131 alt\u0131nda hissederek kendi devletine olan g\u00fcvenini kaybederek, kendisine tarafs\u0131z davran\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek \u00fclkesini terk edip, ba\u015fka bir \u00fclkeye s\u0131\u011f\u0131nma talebinde bulunan ki\u015fi veya ki\u015filerdir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye m\u00fcltecilerin hukuki durumu ile ilgili Cenevre S\u00f6zle\u015fmesini 1961 y\u0131l\u0131nda onaylad\u0131. 1967 Y\u0131l\u0131nda ise m\u00fcltecilerin hukuki stat\u00fcs\u00fcne ili\u015fkin protokol imzalanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/cekimetkisi.com\/zamananotlar\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Multeci01.png\")
\nG\u00f6\u00e7men; ekonomik ve sosyal durumunu g\u00fc\u00e7lendirmek amac\u0131yla ba\u015fka bir \u00fclkeye kendisi veya aile bireyleri ile birlikte g\u00f6\u00e7 edenlerdir. Bu ki\u015filer yasal yollardan gidebilecekleri gibi uygulamada s\u0131k s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde yasal olmayan yollardan g\u00f6\u00e7 edebilmektedirler.<\/p>\n
S\u0131\u011f\u0131nmac\u0131; m\u00fclteci olmamakla birlikte, hen\u00fcz stat\u00fcleri belirlenmemi\u015f ki\u015fileri kapsamaktad\u0131r. 2510 Say\u0131l\u0131 \u0130skan Kanunu \u201cT\u00fcrkiye\u2019de yerle\u015fmek amac\u0131yla olmay\u0131p bir zorunluluk sonucu ge\u00e7ici olarak oturmak \u00fczere s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lara m\u00fclteci denir\u201d \u015feklinde m\u00fclteci kelimesini tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
1941 Y\u0131l\u0131nda yabanc\u0131 askerlerin m\u00fclteci olmalar\u0131 da ayr\u0131 bir yasayla d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu yasada konu etrafl\u0131ca a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Askeri kamplarda birbirine d\u00fc\u015fman olan askeri personel ayr\u0131 ayr\u0131 kamplarda g\u00f6zalt\u0131nda tutulmu\u015ftur. M\u00fcltecilerin sorunlar\u0131na ili\u015fkin koordinasyon Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Uygulamada m\u00fclteciler kamp dahilinde gelir getirici faaliyette bulunabilirler. Bulunduklar\u0131 \u00fclkenin \u00e7\u0131karlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 hareket edemeyeceklerdir. Ayr\u0131ca haberle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri de tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fcltecilerin g\u00f6nderecekleri mektup ve yaz\u0131\u015fmalar \u00fccrete tabi tutulmam\u0131\u015ft\u0131r. Her m\u00fcltecinin alaca\u011f\u0131 maa\u015f belirlenmi\u015f olup, disiplin y\u00f6n\u00fcnden aynen T\u00fcrk asker ve subaylar\u0131n\u0131n tabi olduklar\u0131 h\u00fck\u00fcmler ge\u00e7erli k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6zalt\u0131nda bulunanlara kendi din ve adetleri gere\u011fi ibadet ve ayin yapmalar\u0131 imkan\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kamp\u0131n bulundu\u011fu yerde kilise varsa nezaret\u00e7i ile kiliselere gitmelerine olanak sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. 1 Nisan 1941 tarihi itibar\u0131yle Yozgat\u2019ta bulunan kampta 10 Alman, 8 Bulgar, 86 Rus, 1 \u0130ngiliz, 1 \u0130spanyol olmak \u00fczere toplam 105 m\u00fclteci bar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Toplam kamplarda ise bu say\u0131n\u0131n 521 oldu\u011fu askeri kaynaklarda kay\u0131tl\u0131d\u0131r. Bu say\u0131lar\u0131n s\u00fcrekli olarak de\u011fi\u015fmesi de do\u011fald\u0131r. 1942 Y\u0131l\u0131nda Yozgat kamp\u0131nda bulunanlar\u0131n say\u0131s\u0131 147, toplam say\u0131 ise 688\u2019dir. (*1)<\/em><\/p>\n Ankara, Yozgat, Isparta, Erdek, Ni\u011fde, Sivas ve Adana\u2019da askeri g\u00f6zalt\u0131 kamplar\u0131 kurulmu\u015f, bu kamplarda Alman, Frans\u0131z, \u0130talyan, Bulgar, Rus, Yunan, \u0130ran ve \u0130spanyol m\u00fclteciler bulundurulmu\u015ftur. (*1)<\/em><\/p>\n \u00c7ocuklu\u011fumda m\u00fcltecilerin Yozgat\u2019ta izinli olduklar\u0131 g\u00fcnlerde \u00e7ar\u015f\u0131, pazar gezmelerini hat\u0131rl\u0131yorum. O zaman bize ilgin\u00e7 gelirdi.<\/p>\n Almanya\u2019da Nazi Partisinin (National Socialist Party) \u00f6zellikle Yahudi k\u00f6kenli Alman vatanda\u015flar\u0131 \u00fczerinde uygulad\u0131\u011f\u0131 bask\u0131c\u0131 politikalar nedeniyle \u00f6zellikle 1937 y\u0131l\u0131ndan itibaren Alman bilim insanlar\u0131 de\u011fi\u015fik \u00fclkelere g\u00f6\u00e7t\u00fcler. O tarihlerde T\u00fcrkiye Cumhuriyeti bu insanlara kucak a\u00e7t\u0131. Bizim de bu insanlara asl\u0131nda ihtiyac\u0131m\u0131z vard\u0131. \u00dcniversitelerimiz bu y\u0131llarda yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131yordu. Avusturya\u2019n\u0131n Alman ordular\u0131 taraf\u0131ndan ilhak\u0131 \u00fczerine \u00f6nce Avusturya\u2019dan bilahare II. d\u00fcnya sava\u015f\u0131nda ilhak edilen \u00fclkelerdeki yahudi k\u00f6kenli vatanda\u015flar \u00fclkemize s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r. 1945 y\u0131l\u0131na kadar yakla\u015f\u0131k 1000 s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 T\u00fcrkiye\u2019ye gelmi\u015ftir.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019ye gelen bilim adamlar\u0131 Hukuk, T\u0131p ve M\u00fchendislik dallar\u0131nda \u00f6nemli g\u00f6revler yapt\u0131lar. Daha sonraki y\u0131llarda gelen s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc geldikleri \u00fclkelere geri d\u00f6nd\u00fcler. Bir k\u0131sm\u0131 ise \u00fclkemizde kalmaya devam etmi\u015flerdir. Hukuk alan\u0131nda Ernst Eduard Hirsch T\u00fcrk Ticaret Hukuku kitab\u0131n\u0131 yazd\u0131 ve bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarda bulundu. Bu arada benim an\u0131mda mevcut SBF\u2019de \u00f6\u011frenciyken Almanca hocam\u0131z b\u00f6yle bir Alman Yahudisiydi. Kar\u0131 \u2013 koca Christinus\u2019lar y\u0131llarca hocal\u0131k yapt\u0131. \u00c7ok say\u0131da bilim adamlar\u0131ndan biri de m\u00fczik alan\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yapan Gazi E\u011fitim Enstit\u00fcs\u00fcnde M\u00fczik B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda bulunan Eduard Zuckmayer\u2019dir. 1972 Y\u0131l\u0131na kadar \u00fclkemizde kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n TBMM Ara\u015ft\u0131rma Komisyonu raporuna g\u00f6re halen Yozgat\u2019ta 100 ki\u015fi kapasiteli m\u00fclteci misafirhanesi mevcut olup, burada sadece hassas gruplar bar\u0131nd\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelince \u00f6zellikle Ortado\u011fu \u00fclkelerindeki geli\u015fmeler m\u00fclteci sorununu \u00e7ok daha \u00f6nemli ve uluslararas\u0131 boyuta ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fclteci olay\u0131 siyasi ve radikal y\u00f6netimlerin bask\u0131c\u0131 tutumundan ve sava\u015flardan kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler M\u00fclteciler Komisyonu bu konuda ciddi \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye, Pakistan, L\u00fcbnan sava\u015flar nedeniyle, Avrupa \u00fclkeleri de siyasi s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n en \u00e7ok tercih etti\u011fi \u00fclkeler olmaktad\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye \u00f6zellikle Suriye\u2019li, Afgan, Irak’l\u0131, K\u0131rg\u0131z, T\u00fcrkmen ve di\u011fer T\u00fcrk Cumhuriyetlerinden gelen m\u00fclteci ve s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lara kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f ve say\u0131s\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ciddi rakamlara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u00dclkemizdeki Suriyeli vatanda\u015flar ise \u00fclkesinden ayr\u0131lmaya zorlanm\u0131\u015f, ancak \u00fclkelerine geri d\u00f6nme imkan\u0131 bu a\u015famada bulunmayan \u201cGe\u00e7ici koruma\u201d stat\u00fcs\u00fcnde olan ki\u015filerdir. Sava\u015f\u0131n sona ermesi halinde \u00fclkelerine d\u00f6nmesi beklenen ailelerdir.<\/p>\n \u201cGe\u00e7ici koruma\u201d stat\u00fcs\u00fcnde bulunan kom\u015fumuz vatanda\u015flar\u0131n\u0131n \u00fclkemize yerle\u015fme e\u011filiminde olduklar\u0131 ve kendi i\u015fyerlerini a\u00e7t\u0131klar\u0131 g\u00f6zlenmektedir. Dileriz bar\u0131\u015f olur ve bu aileler kendi vatan\u0131na tekrar d\u00f6nerler.<\/p>\n Esenlikle kal\u0131n\u0131z.<\/p>\n Ali \u0130Y\u0130B\u0130L<\/p>\n (*1)<\/em> Yaman, Ahmet Emin; II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de Askeri M\u00fclteciler ve G\u00f6zalt\u0131 Kamplar\u0131 (1941, 1942)![\"\"](\"http:\/\/cekimetkisi.com\/zamananotlar\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Multeci05.png\")
\nS\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar i\u00e7in \u00e7ok say\u0131da ge\u00e7ici kamplar kurulmu\u015ftur. Ancak kamplarda kalan mevcut say\u0131, \u00fclkemizdeki toplam s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar aras\u0131nda yeterli bir oran olu\u015fturmamaktad\u0131r.<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/cekimetkisi.com\/zamananotlar\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Multeci04.jpg\")
\nBar\u0131\u015f t\u00fcm \u00fclkelerin arzu etti\u011fi ancak bir t\u00fcrl\u00fc sa\u011flanamayan bir olgudur. Dileriz bar\u0131\u015f t\u00fcm d\u00fcnyaya hakim olur.<\/p>\n
\n(Baz\u0131 foto\u011fraflar ve bilgiler UNHCR<\/a> sitesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"